Yargıtay: Gelirleri Denk Eşe Yoksulluk Nafakası Bağlanmaz

Boşanma davalarında en çok tartışılan konulardan biri, yoksulluk nafakası kimin hakkı olduğu sorusu. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 19 Eylül 2026'da basına yansıyan kararı bu soruya önemli bir ölçü getirdi: Boşandığı eşiyle gelirleri birbirine yakın veya denk olan ve düzenli emekli maaşı alan kadına yoksulluk nafakası bağlanması hukuka aykırı bulundu. Yargıtay'a göre tarafların ekonomik durumu dengeliyse boşanma, eşlerden birini yoksulluğa düşürmüş sayılmaz. Bu nedenle nafakanın yasal koşulları oluşmuyor.

Bu yazıda kararı, Türk Medeni Kanunu m.175'teki yoksulluk nafakası şartlarını ve kararın boşanma sürecindeki kişiler için pratikte ne anlama geldiğini genel bilgilendirme amacıyla açıklıyoruz.

Karara konu olay: Emekli kadın, benzer gelirli eş

Basına yansıyan bilgilere göre uyuşmazlık şöyle gelişti:

• İstanbul'da yaşayan bir çift, birbirine karşı boşanma davası açtı.
• Bakırköy 13. Aile Mahkemesi, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı gerekçesiyle tarafların boşanmasına karar verdi. Kadın lehine de yoksulluk nafakası bağladı.
• İstinaf incelemesini yapan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 56. Hukuk Dairesi, yerel mahkeme kararını hukuka uygun buldu.
• Dosya temyiz üzerine Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'ne geldi.

Dosyadaki gelir tespitlerine göre kadın emekliydi ve düzenli, sabit bir geliri vardı. Eşlerin gelir düzeyleri de birbirine yakın ya da denkti.

Yargıtay ne dedi?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi boşanma kısmına dokunmadı ancak nafaka hükmünü bozdu. Kararın özü şu:

Tarafların gelir durumlarının birbirine yakın veya denk olduğu, kadının emekli olup düzenli ve sabit gelirinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda yoksulluk nafakası koşulları oluşmamıştır; kadının nafaka talebinin reddi gerekirken kabulü doğru görülmemiştir.

Yani Daire, nafaka bağlanabilmesi için boşanmanın talep eden eşi gerçekten yoksulluğa düşürmesi gerektiğini hatırlattı. Gelir dengesinin bulunduğu bir durumda bu şartın gerçekleşmediğine hükmetti.

Bozma kararından sonra dosya yeniden yerel mahkemeye döner. Yerel mahkeme bozmaya uyarsa nafaka talebi hakkında Yargıtay'ın gösterdiği doğrultuda yeni hüküm kurar.

Yoksulluk nafakasının yasal şartları (TMK m.175)

Yoksulluk nafakası Türk Medeni Kanunu m.175'te düzenlenir. Hükme göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.

Bu tanımdan dört temel şart çıkar:

1. Talep: Nafaka hâkim tarafından kendiliğinden verilmez. Eşin açıkça talep etmesi gerekir.
2. Yoksulluğa düşme: Talep eden eş, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olmalıdır. Karar da tam bu şartla ilgilidir.
3. Kusur dengesi: Nafaka isteyen eşin kusuru, diğer eşin kusurundan daha ağır olmamalıdır. Eşit kusur veya az kusur nafakaya engel değildir.
4. Ödeme gücü: Nafaka, yükümlünün mali gücü oranında belirlenir.

"Yoksulluk" neye göre değerlendirilir?

Kanun "yoksulluk" kavramına sabit bir rakam koymaz. Mahkemeler somut olayda şunlara bakar:

• Eşin düzenli bir geliri (maaş, emekli aylığı, kira geliri vb.) olup olmadığı,
• Bu gelirin zorunlu ihtiyaçları (barınma, beslenme, sağlık, giyim vb.) karşılayıp karşılamadığı,
• Tarafların gelirlerinin birbirine oranı,
• Eşin yaşı, sağlık durumu ve çalışma imkânı,
• Mülkiyetinde taşınmaz, araç veya birikim bulunup bulunmadığı.

Değerlendirme dosyanın özelliklerine göre yapılır. Aynı rakamdaki bir gelir, bir dosyada yoksulluğu ortadan kaldırırken başka bir dosyada kaldırmayabilir. Son kararda belirleyici olan, kadının düzenli ve sabit emekli maaşı ile iki eşin gelirinin denk olmasıdır.

Kararın pratik anlamı: Kimleri ilgilendiriyor?

Nafaka talep etmeyi düşünen eşler

Düzenli geliri olan ve bu geliri eşininkine yakın olan bir kişinin yoksulluk nafakası alması bu karar ışığında zorlaşabilir. Nafaka talebinde bulunacak kişinin, boşanmayla birlikte yaşam koşullarının nasıl değişeceğini somut belgelerle ortaya koyması önem kazanır. Örneğin:

• Kira, fatura, sağlık ve ilaç giderleri,
• Evlilik süresince eşin gelirine dayanan harcama düzeni,
• Gelirin zorunlu ihtiyaçları karşılamaya yetmediğini gösteren belgeler.

Nafaka talebiyle karşı karşıya olan eşler

Karşı tarafın düzenli geliri (emekli aylığı, maaş, kira geliri) varsa bunun dosyaya yansıması önemlidir. Mahkeme genellikle kolluk aracılığıyla ekonomik ve sosyal durum araştırması yaptırır. Ayrıca SGK, tapu ve banka kayıtlarını da isteyebilir. Tarafların kendi beyanları ise bu araştırmayla birlikte değerlendirilir.

Önceden bağlanmış nafakalar

Bu karar, daha önce bağlanıp kesinleşmiş nafakaları kendiliğinden kaldırmaz. Kesinleşmiş bir nafakanın kaldırılması veya azaltılması için ayrı bir dava açılması gerekir. TMK m.176'ya göre, alacaklı eşin yoksulluğunun sona ermesi ya da tarafların mali durumlarında önemli bir değişiklik olması bu davanın gerekçeleri arasındadır. Alacaklı eşin emekli olup düzenli gelir elde etmeye başlaması, uygulamada bu tür davalarda sık ileri sürülen durumlardandır. Sonuç yine her dosyanın kendi koşullarına bağlıdır.

Yoksulluk nafakası nasıl ödenir, ne zaman sona erer?

TMK m.176'ya göre mahkeme nafakanın toplu olarak veya aylık irat şeklinde ödenmesine karar verebilir. Uygulamada en sık görülen yöntem aylık ödemedir. Mahkeme, iradın sonraki yıllarda hangi oranda artırılacağını da kararında belirleyebilir.

Mevcut düzenlemede yoksulluk nafakası için kanunda bir süre sınırı yoktur. Nafaka ancak kanunda sayılan hallerde sona erer veya değiştirilir:

Görüldüğü gibi yasa, nafaka bağlandıktan sonra yoksulluğun sona ermesini de ayrı bir kaldırma sebebi olarak sayar. Yargıtay'ın son kararı ise bu ölçüyü nafakanın ilk bağlandığı aşamaya uyguluyor. Karar tarihinde yoksulluk yoksa, nafaka baştan bağlanmamalıdır.

Karıştırılmaması gerekenler: Nafaka türleri

Kararın konusu yalnızca yoksulluk nafakasıdır. Diğer nafaka türleri farklı şartlara bağlıdır:

Özellikle belirtelim: Eşlerin gelirlerinin denk olması çocuk için ödenen iştirak nafakasını ortadan kaldırmaz. İştirak nafakasında ölçü, çocuğun ihtiyaçları ve anne-babanın mali gücüdür. Bu kararın konusu yalnızca boşanan eşe bağlanan yoksulluk nafakasıdır.

Boşanma sürecindeki kişiler için pratik adımlar

1. Gelir belgelerini toplayın: Maaş bordrosu, emekli aylığı belgesi (e-Devlet üzerinden alınabilir), kira sözleşmeleri ve banka dökümleri.
2. Gider belgelerini hazırlayın: Kira, aidat, fatura, sağlık ve eğitim giderleri. Nafakanın varlığı ve miktarı tartışmasında giderler de değerlendirilir.
3. Talebi süresinde yapın: Nafaka boşanma davasıyla birlikte istenebilir. TMK m.178'e göre boşanmadan doğan dava hakları, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde zamanaşımına uğrar.
4. Kusur tartışmasını göz ardı etmeyin: Kusuru daha ağır bulunan eş, geliri olmasa bile yoksulluk nafakası alamaz. Kusur belirlemesi, çekişmeli boşanma davasının süresini de doğrudan etkileyen bir konudur.
5. Masrafları önceden planlayın: Dava açarken ödenecek harç ve gider avansları için boşanma davası masrafları yazımıza göz atabilirsiniz.

Nafaka miktarına dair kabaca bir fikir edinmek için nafaka hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Aracın sonucu yalnızca bilgi verir; mahkemenin belirleyeceği tutar dosyanın koşullarına göre farklı olabilir. Boşanma sürecinin tamamı için boşanma davası rehberimize de bakabilirsiniz.

Sonuç

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin kararı, yoksulluk nafakasının otomatik bir hak olmadığını, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşme şartına bağlı olduğunu yeniden vurguluyor. Eşlerin gelirleri denk olduğunda, özellikle talep eden eşin düzenli emekli maaşı bulunduğunda bu şart oluşmuyor. Yine de her boşanma dosyası kendine özgüdür. Gelir düzeyi, giderler, sağlık durumu ve kusur oranı birlikte değerlendirilir. Kendi durumunuzla ilgili kesin bir değerlendirme için dosyanızı inceleyebilecek bir avukattan destek almanız yerinde olur.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.