Dava Dilekçesi Nasıl Yazılır? Zorunlu Unsurlar (HMK 119)

Bir hakkınızı mahkeme önünde aramaya karar verdiğinizde sürecin ilk ve en önemli adımı dava dilekçesidir. Dava dilekçesi nasıl yazılır sorusunun cevabı aslında kanunda açıkça yazar: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 119. maddesi, dilekçede bulunması zorunlu unsurları tek tek sayar. Bu unsurlardan bazılarının eksikliği yalnızca süreci yavaşlatırken, bazıları davanın açılmamış sayılmasına kadar giden ağır sonuçlar doğurur. Bu rehberde HMK 119 unsurlarını, eksiklik hâlinde ne olacağını ve dilekçenin nasıl yapılandırılacağını örnek iskeletle anlatıyoruz.

Dava Dilekçesi Nedir?

Dava dilekçesi, davacının talebini, bu talebin dayandığı olayları ve delilleri mahkemeye sunduğu; yargılamanın çerçevesini çizen belgedir. Mahkeme kural olarak dilekçede ileri sürülen vakıalarla ve talep sonucuyla bağlıdır (taleple bağlılık ilkesi, HMK m.26). Yani dilekçeye yazmadığınız bir talebi hâkim kendiliğinden hükme bağlayamaz. Bu yüzden dilekçe, "nasılsa duruşmada anlatırım" denilerek geçiştirilecek bir form değil, davanın kaderini belirleyen kurucu metindir.

HMK 119: Dava Dilekçesinin Zorunlu Unsurları

HMK m.119/1'e göre dava dilekçesinde şunlar bulunur:

Unsurları Tek Tek Açalım

Mahkemenin adı (a): "İstanbul Anadolu Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne" gibi görevli ve yetkili mahkeme belirtilir. Hangi mahkemenin görevli olduğundan emin değilseniz dava türüne göre araştırma yapın; görevsiz mahkemede açılan dava usul kayıplarına yol açar.

Taraf bilgileri (b, c, ç): Davacı ve davalının kimlik ve adres bilgileri doğru ve güncel olmalıdır. Davalının adresi tebligatın ulaşması için kritiktir; adres bilinmiyorsa dilekçede bu durum açıklanır.

Dava konusu ve değeri (d): Alacak, tazminat gibi malvarlığına ilişkin davalarda dava değeri yazılır; harçlar bu değer üzerinden hesaplanır. Örneğin işçilik alacağı davasında talep edilen tutarı belirlemeden önce kıdem tazminatı hesaplama aracımızla kaba bir doğrulama yapabilirsiniz.

Vakıalar (e): Dilekçenin kalbidir. Olaylar, sıra numarası altında, tarih ve belge referanslarıyla, yorum katmadan ve kronolojik olarak özetlenir. "Davalı bana haksızlık yaptı" gibi soyut ifadeler yerine "1. 05.03.2026 tarihli sözleşmeyle...", "2. 10.04.2026 tarihinde ihtarname gönderilmiş..." biçiminde somut anlatım gerekir.

Deliller (f): Her vakıanın hangi delille ispatlanacağı eşleştirilir: sözleşme, banka kayıtları, tanık, bilirkişi incelemesi, keşif, yemin. Elinizdeki belgeler dilekçeye ek yapılır ve "Ek-1, Ek-2" biçiminde numaralandırılır.

Hukuki sebepler (g): Dayanılan kanun maddeleri belirtilir; ancak hâkim hukuku kendiliğinden uygular (HMK m.33), bu nedenle buradaki eksiklik tek başına davayı düşürmez.

Talep sonucu (ğ): "Neticei talep" bölümünde ne istediğiniz açık ve tereddüte yer bırakmayacak şekilde yazılır: "...5.000 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ederim."

İmza (h): Dilekçenin her nüshası imzalanır; UYAP üzerinden açılan davalarda e-imza/mobil imza kullanılır.

Eksiklik Hâlinde Ne Olur? (HMK 119/2)

Kanun, eksikliklere iki farklı sonuç bağlar:

• Bir haftalık kesin süre verilen eksiklikler: Taraf bilgileri, kimlik numarası, temsilci bilgileri, talep sonucu veya imza (yani a, d, e, f ve g bentleri dışında kalan hususlar) eksikse hâkim, tamamlanması için bir haftalık kesin süre verir. Bu sürede eksiklik giderilmezse dava açılmamış sayılır.
• Diğer eksiklikler: Vakıaların, delillerin veya hukuki sebeplerin eksik yazılması dilekçeyi doğrudan geçersiz kılmaz; ancak ispat yükü ve taleple bağlılık kuralları nedeniyle davanın reddine varan sonuçlar doğurabilir. Sonradan yeni vakıa eklemek, iddianın genişletilmesi yasağına takılabilir ve ancak ıslah gibi istisnai yollarla mümkün olur.

Özet: Şekli eksiklikler telafi edilebilir ama bir haftalık kesin süre kaçırılırsa dava hiç açılmamış sayılır; zamanaşımı ve hak düşürücü süreler bakımından bu ağır bir risktir.

Dava Nasıl Açılır?

1. Dilekçeyi hazırlayın: Davalı sayısından bir fazla nüsha düzenleyin (her davalıya tebliğ edilecek).
2. Harç ve gider avansını ödeyin: Başvurma harcı ile dava değerine göre nispi veya maktu karar harcı ve gider avansı, tevzi bürosunda hesaplanarak tahsil edilir. Harç tarifeleri her yıl güncellendiğinden güncel tutarı adliyeden veya Harçlar Kanunu tarifesinden teyit edin.
3. Tevzi bürosuna başvurun: Dilekçe ve ekleri adliyedeki tevzi bürosuna verilir; dava, harcın ödendiği tarihte açılmış sayılır (HMK m.118).
4. UYAP üzerinden e-dava: e-Devlet şifresi ve e-imza/mobil imza ile UYAP Vatandaş Portalı üzerinden adliyeye gitmeden dava açmak da mümkündür.
5. Tebligat ve cevap: Dilekçe davalıya tebliğ edilir; davalının kural olarak iki hafta içinde cevap dilekçesi verme hakkı vardır (HMK m.127).

Dilekçeden Sonra Süreç Nasıl İşler?

Dava dilekçesi, yazılı yargılama usulünde dört dilekçeden yalnızca ilkidir. Davalının cevap dilekçesine karşı davacı cevaba cevap (replik), davalı da buna karşı ikinci cevap (düplik) dilekçesi verebilir. Dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra mahkeme ön inceleme duruşması yapar: dava şartları ve ilk itirazlar incelenir, tarafların anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlar belirlenir, taraflar sulhe teşvik edilir. Tahkikat aşamasında deliller toplanır, tanıklar dinlenir, gerekirse bilirkişi raporu alınır; sözlü yargılamanın ardından hüküm kurulur.

Bu akış, dilekçenin neden bu kadar önemli olduğunu da gösterir: ön incelemede çerçevesi çizilen dava, kural olarak dilekçelerde ileri sürülen vakıalar üzerinden yürür. Dilekçeler aşaması kapandıktan sonra iddia ve savunmanın genişletilmesi kural olarak yasaktır; sonradan akla gelen vakıa ve talepler ancak karşı tarafın açık muvafakati veya ıslah yoluyla dosyaya girebilir.

Alacağın Tamamı Bilinmiyorsa: Belirsiz Alacak ve Kısmi Dava

Özellikle işçilik alacağı ve tazminat davalarında, alacağın tam tutarı dava açarken bilinemeyebilir. Bu durumda iki yol vardır:

• Belirsiz alacak davası (HMK m.107): Alacağın miktarını tam belirlemenin imkânsız olduğu hâllerde asgari bir tutar belirtilerek açılır; yargılama sırasında miktar netleşince talep artırılabilir.
• Kısmi dava (HMK m.109): Alacağın yalnızca bir bölümü dava edilir; kalan kısım için hak saklı tutulur.

Hangi yolun uygun olduğu, zamanaşımı ve faiz başlangıcı gibi sonuçları da etkilediğinden dilekçede dava türünün açıkça belirtilmesi önemlidir.

Örnek Dava Dilekçesi İskeleti

(ANKARA) NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'NE

DAVACI      : Ad Soyad (T.C. No) – Adres
VEKİLİ      : (varsa) Av. Ad Soyad – Adres
DAVALI      : Ad Soyad / Unvan – Adres
KONU        : ... talebinden ibarettir.
DAVA DEĞERİ : ... TL

AÇIKLAMALAR :
1. (Olayın başlangıcı, tarih ve belgelerle)
2. (Uyuşmazlığın doğuşu)
3. (İhtar, başvuru gibi dava öncesi adımlar)

HUKUKİ SEBEPLER : TBK, HMK ve ilgili mevzuat
DELİLLER        : Ek-1 Sözleşme, Ek-2 İhtarname, tanık, bilirkişi vs.

SONUÇ VE İSTEM : ... karar verilmesini saygıyla talep ederim. (Tarih)
                                                        İmza

Genel dilekçe biçim kuralları (başlık düzeni, tarih, ek listesi) için dilekçe nasıl yazılır rehberimize bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Talep sonucunu muğlak yazmak ("mağduriyetimin giderilmesini istiyorum" gibi),
• Vakıaları numarasız, dağınık ve yorum yüklü anlatmak,
• Delil listesinde "her türlü yasal delil" deyip somut delilleri eşleştirmemek,
• Dava değerini gerçekçi belirlemeyip harç tamamlama süreçleriyle vakit kaybetmek,
• Küçük uyuşmazlıklarda doğrudan dava açmak: örneğin ayıplı mal ve hizmetlerde parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklar için önce tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; işçi-işveren ve ticari alacak uyuşmazlıklarının çoğunda ise dava şartı arabuluculuk atlanmamalıdır.

Sonuç

Dava dilekçesi; doğru mahkeme, eksiksiz taraf bilgisi, numaralandırılmış vakıalar, vakıa-delil eşleştirmesi ve net bir talep sonucu üzerine kurulur. HMK 119'daki zorunlu unsurları bu rehberdeki tabloyla kontrol ederek biçimsel eksiklik riskini büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Bununla birlikte dava türüne göre süreler, dava şartları ve ispat kuralları farklılaştığından, hak kaybı yaşamamak için süreci dikkatle araştırmanızda yarar vardır. Diğer usul rehberlerimize rehber sayfasından ulaşabilirsiniz. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.