Öğrenci Affı Yasalaştı: 7592 Sayılı Kanunla Kimler Yararlanacak?

Yıllardır beklenen öğrenci affı yasalaştı. 30 Temmuz 2026'da TBMM'de kabul edilen 7592 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 9 Ağustos 2026 tarihli ve 33335 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi.

Toplam 25 maddeden oluşan Kanun; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda değişiklik yapıyor. Ancak milyonlarca kişiyi doğrudan ilgilendiren düzenleme, 2547 sayılı Kanuna eklenen geçici 85. madde: üniversiteyle ilişiği kesilenlere yeniden öğrenime başlama hakkı.

Başvuru için tanınan süre dört ay. Yani takvimdeki kritik tarih: 9 Aralık 2026.

Kanun Bir Bakışta

Öğrenci Affından Kimler Yararlanabilir?

Geçici 85. madde, kapsamı geniş tutuyor. Düzenlemeden yararlanabilecekler:

• Her ne sebeple olursa olsun yükseköğretim kurumlarıyla ilişiği kesilenler,
• Bir programı kazandığı hâlde kayıt yaptırmayanlar,
• Kendi isteğiyle kaydını sildirerek ayrılmış olanlar.

Kapsam, eğitim düzeyi bakımından da geniş: hazırlık sınıfından ön lisans, lisans ve lisansüstü programlara kadar tüm kademeler düzenlemeden yararlanabiliyor. Metinde belirli bir tarih sınırı bulunmuyor; yani ilişiğin hangi yıl kesildiği kural olarak engel oluşturmuyor.

Başvuru nereye ve ne zaman yapılacak?

Askerlik görevini yapmakta olanlar için ayrı bir kolaylık tanınmış durumda: bu kişiler terhislerini takip eden iki ay içinde başvuru yapabiliyorlar.

Dört aylık süre, hak düşürücü nitelikte bir süredir. Geçmiş af düzenlemelerinde en sık yaşanan mağduriyet, başvuru penceresinin son günlerine yığılma ve evrak eksikliği nedeniyle sürenin kaçırılması olmuştu. Başvurunun eylül-ekim aylarında tamamlanması, eksik belge tamamlama için hareket alanı bırakır.

Kimler Aftan Yararlanamaz?

Düzenleme, belirli suçlardan mahkûm olanları ve belirli sebeplerle ilişiği kesilenleri kapsam dışında bırakıyor:

• Terör suçları,
• Kasten öldürme,
• İşkence ve eziyet,
• Cinsel saldırı,
• Çocukların cinsel istismarı,
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti,
• Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındaki ihlaller,
• Sahte belge kullanarak kayıt yaptırdığı için kaydı iptal edilenler,
• Terör örgütleriyle bağlantısı nedeniyle ilişiği kesilenler.

Bu istisnalar, önceki af düzenlemelerinde de benzer biçimde yer almıştı ve uygulamada en çok ihtilaf yaratan başlıklardan biri olmuştu.

Başvuru reddedilirse ne yapılabilir?

Yükseköğretim kurumunun af başvurusu hakkında verdiği olumsuz karar, bir idari işlemdir. Kişi, kapsam dışı bırakılma gerekçesinin hatalı olduğunu düşünüyorsa idari yargıda iptal davası yoluna gidebilir. Burada belirleyici olan, kararın tebliğ tarihinden itibaren işleyen dava açma süresidir; bu süre kaçırıldığında dava esasa girilmeden reddedilir. Sürecin nasıl işlediğine dair ayrıntılar için idari işlemin iptali davası nasıl açılır yazımıza, dilekçenin biçimsel kuralları için dilekçe nasıl yazılır rehberimize bakabilirsiniz.

Yatay Geçiş ve Ek Sınav Hakkı

Kanun yalnızca "geri dön" demiyor; dönüş sonrasına ilişkin de düzenlemeler getiriyor.

Yatay geçiş imkânı. Af kapsamında öğrenimine yeniden başlayanlardan ÖSYS/YKS puanı uygun olanlar, aynı veya farklı bir diploma programına yatay geçiş talebinde bulunabiliyor. Bu, yıllar önce ayrılmış ve bugün farklı bir alana yönelmek isteyenler için önemli bir esneklik anlamına geliyor.

Azami öğrenim süresi ve ek sınav hakkı. Düzenleme, azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerine, başarısız oldukları derslerden iki ek sınav hakkı tanıyor. Mezuniyetine az sayıda ders kalmış olup azami süre nedeniyle ilişiği kesilme aşamasına gelen öğrenciler için pratik sonuç doğuran bir hüküm.

Parayla Tez Yazdırmaya Ağır Yaptırım

Kanunun ikinci büyük başlığı, akademik sahtecilikle mücadele. 2547 sayılı Kanuna eklenen ek madde 47 ve 48 ile parayla tez, makale, kitap veya proje yazdırma zinciri baştan sona suç kapsamına alındı.

Adli para cezası gün üzerinden hükmedildiği için nihai tutar, hâkimin belirleyeceği günlük birim miktara göre değişir — bu nedenle rakamsal karşılığı dosyadan dosyaya farklılık gösterir.

Para cezasının yanında iki ağır sonuç daha var:

• Bu yolla elde edilen derece ve unvanların geri alınması,
• İlgililerin üniversite öğretim mesleğinden çıkarılması.

Düzenleme, yalnızca tezi yazdıranı değil, yazanı ve aracılık edeni de aynı zincir içinde hedef alması bakımından önceki uygulamadan ayrılıyor.

Vakıf Üniversitelerine Kademeli Yaptırım Sistemi

Kanun, vakıf yükseköğretim kurumlarına yönelik denetim ve yaptırım rejimini de yeniden kurguluyor. Yaptırımlar tek seferde ve en ağır biçimde uygulanmak yerine kademeli bir sıra izliyor:

1. Uyarma,
2. Program açma yetkisinin askıya alınması,
3. Kontenjan kısıtlaması,
4. Faaliyet izninin geçici olarak durdurulması,
5. Faaliyet izninin kaldırılması.

Bu kademeli yapı, ölçülülük ilkesine daha uygun bir denetim mekanizması kurmayı amaçlıyor. Öğrenciler açısından pratik önemi ise şu: bir vakıf üniversitesi hakkında yaptırım uygulandığında, süreç doğrudan faaliyet iznin kaldırılmasıyla değil, önceden görülebilir aşamalarla ilerleyecek.

Kanun Metninin Cevapladığı ve Uygulamaya Bıraktığı Sorular

Af düzenlemelerinde tartışma çoğunlukla kanun metninin kendisinden değil, uygulama ayrıntılarından çıkar. 7592 sayılı Kanun bazı noktaları açıkça düzenlerken, bazılarını yükseköğretim kurumlarının ve Yükseköğretim Kurulu'nun uygulama kararlarına bırakıyor.

Kanun metninden doğrudan anlaşılanlar:

• Başvuru mercii ilişiğin kesildiği yükseköğretim kurumudur.
• Süre dört aydır ve 9 Ağustos 2026'da işlemeye başlamıştır.
• Öğrenime başlanacak dönem 2026-2027 eğitim-öğretim yılıdır.
• Kapsam dışı bırakılan suç ve durumlar sayma yoluyla belirlenmiştir.

Kurumların duyurularıyla netleşecek başlıklar:

• Başvurunun şahsen mi, çevrim içi mi yoksa vekâletle mi yapılacağı,
• Hangi belgelerin isteneceği ve varsa ek intibak/muafiyet sınavlarının takvimi,
• Kayıt sonrası ödenecek katkı payı ve öğrenim ücretine ilişkin esaslar,
• Kapatılan veya adı değişen programlarda öğrencilerin hangi programa yerleştirileceği.

Bu nedenle af kapsamında olduğunu düşünen kişilerin, genel haberlerle yetinmeyip ilişiğinin kesildiği üniversitenin resmî duyuru sayfasını düzenli takip etmesi gerekir. Geçmiş af düzenlemelerinde de üniversiteler arasında başvuru usulü ve istenen belgeler bakımından farklılıklar görülmüştü.

Bir diğer önemli nokta: af, ilişiği kesilme kararını hukuka aykırı hâle getirmez; geçmişe dönük bir tazminat veya hak iadesi sağlamaz. Sağladığı şey, ileriye dönük olarak öğrenime yeniden başlama imkânıdır.

Ne Yapmalı? Kontrol Listesi

Af kapsamında olduğunu düşünen kişiler için pratik adımlar:

1. İlişiğin kesildiği kurumu belirleyin. Başvuru, mezun olunmak istenen değil, ilişiğin kesildiği yükseköğretim kurumuna yapılır.
2. Kurumun duyurusunu takip edin. Üniversiteler başvuru formu, istenen belgeler ve varsa çevrim içi başvuru kanalını kendi web sitelerinde duyuruyor.
3. İlişik kesme gerekçenizi teyit edin. Disiplin cezası, azami süre, kayıt yenilememe gibi gerekçeler kapsam içinde; sahte belge ve terör bağlantısı gerekçeleri kapsam dışında.
4. Askerdeyseniz terhis tarihinizi not edin. Süre, terhisi takip eden iki ay olarak işler.
5. 9 Aralık 2026 tarihini son gün değil, son sınır olarak görün. Evrak eksikliği hâlinde tamamlama için zamana ihtiyaç duyulur.
6. Belgelerinizi ve başvuru kaydınızı saklayın. Olumsuz karar hâlinde dava süresi tebligat tarihinden işlemeye başlar.

Değerlendirme

7592 sayılı Kanun, iki farklı yönü olan bir düzenleme: bir yandan yükseköğretime dönüş kapısını geniş biçimde açıyor, diğer yandan akademik dürüstlük ihlallerine karşı bugüne kadarki en sert yaptırımları getiriyor. Öğrenci affının kapsamı geniş, ancak süresi dar — dört aylık pencere 9 Aralık 2026'da kapanıyor.

Yılın önceki mevzuat gelişmelerini takip etmek isteyenler 12. Yargı Paketi'ne ilişkin yazımızı inceleyebilir; diğer güncel hukuk haberleri için blog sayfamızı takip edebilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Başvuru koşulları ve takvimi üniversitenizin resmî duyurularıyla ve Resmî Gazete'de yayımlanan kanun metniyle teyit edilmelidir.